TÜRKİYE TURİZMİNİN GEÇMİŞ GÜNLERİ:

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nun kuruluş evreleri...

Türkiye turizminin geçmişi çok eskidir. Geçmişe ilişkin turizm çalışmalarını ayrı bir yazımızda anlatmaya çalışacağım. Bu yazımızda ise Kültür ve Turizm Bakanlığı nın 64 yıllık kuruluş aşamalarını paylaşacağım.

Türkiye de turizm çalışmalarına 1949–1950 yıllarından itibaren önem verilmeye başlandı. 24 Mayıs 1949 tarih ve 5392 sayılı Basın Yayın ve Turizm Genel Müdürlüğü Kanunu ile Kültür ve Turizm Bakanlığı na giden yolda ilk çalışmalara başlanmış oldu.
Çıkarılan bu kanunla turizm işlerine verilecek yönü görüşmek ve alınacak tedbirler hakkında düşüncelerini bildirmek üzere bir ‘Turizm Danışma Kurulu meydana getirildi.

Danışma kurulunda; Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu, Turizm Dernekleri ve Seyahat Acentaları temsilcilerinin de bulunması öngörüldü. 15 Temmuz 1950 tarih ve 5683 sayılı Yabancıların Türkiye de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun; Türkiye ye gelecek yabancıların seyahatleri ve ikametleri ile ilgili olarak yeni düzenlemelerle kısıtlayıcı hükümlere istisnalar getiriyordu. Yasada turist damgalı vizeyle kongre, konferans gibi kültürel gösteriler için gelenlere özel muamele yapılacağı ve triptik belgeleriyle gelen kişilerin de dört ay süreyle ikamet belgesi almak zorunda tutulmayacakları belirtmiştir.

Bazı yabancı ülkelerin iktisadi kalkınmalarını turizm yoluyla sağladıkları görülünce Türkiye de de turizmin bir sanayi haline getirilmesi gerektiğine inanıldı ve 13 Mayıs 1953 tarih ve 6086 sayılı Turizm Endüstrisini Teşvik Kanunu yürürlüğe konuldu. 1960 tan sonra turizme verilen önem arttı. 1963 yılında 265 sayılı Kanun ile Turizm ve Tanıtma Bakanlığı kuruldu. Kalkınma planlarında tüm sektörler ve turizmde beklenen gelişmeler ekonomik ilkelere uygun esaslara bağlandı. 1961 Anayasası na 1971 yılında getirilen değişiklikler arasında turizm amacıyla yapılacak kamulaştırmalara sağlanacak önemli bir kolaylık da yer aldı. Anayasanın kamulaştırmaya ilişkin 38.maddesine ‘kıyıların korunması ve turizm amaçları da eklendi. Turizm amacıyla kamulaştırılacak toprağın bedelinin ödenme şeklinin de kanunla gösterileceği belirtildi.

Turizm Endüstrisi Teşvik Kanunu nun bugün de yürürlükte olan temel ilkelerinde belirtildiği üzere Bakanlık tarafından tespit ve Bakanlar Kurulu nca ilan edilecek nitelikleri olan otel, motel, pansiyon vb tesisler Turizm müessesesi (turistik müessese); olarak tanımlandı. Bu nitelikteki yerlere turizm komitesince uygun görülürse Turizm ve Tanıtma Bakanlığı tarafından ‘turizm müessesesi belgesi veriliyordu. Kanun, turizm müessesesi belgesi almış olanlara bazı kredi kolaylıkları da sağlıyordu.

Turizm işletmelerinin yapım, onarım, genişletme ve teçhizat masrafları için yüzde 5 faizle ve taksitle kredi verilebiliyordu. Bu kredileri İller Bankası tarafından tahsisi ve takip ediyordu.
6086 sayılı Kanun turizmi teşvik amacıyla turizm işletmelerine birçok kolaylıklar sağlarken, çeşitli denetim yolları ve bunlara bağlı müeyyideleri de beraberinde getirmişti. Örneğin; turistik işletmelerin satılması, kiraya verilmesi ve işletme konularının değiştirilmesi gibi değişiklikler Bakanlığın iznine bağlanmıştı. Bu şarta uymayanların ve kamu kuruluşlarından satın alınan yerleri 25 yıldan önce tahsis amacının dışında kullanan ve bunları devredenlerin turizm müessesesi belgeleri iptal ediliyordu. Yapılan denetimler sonucunda ihtar alan işletmelere de kademeli müeyyideler uygulanıyordu.

Aradan seneler geçti. Bakanlık 13.12.1983 tarih ve 187 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Kültür ve Turizm Bakanlığı adını aldı. Daha sonra da ismi 1984 yılında 216 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Turizm Bakanlığı oldu. 16.04.2003 tarihinde ise ismi 4848 sayılı Kanunla Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak yeniden değiştirildi.

TÜRKİYE NİN İLK ÖZEL AÇIKÖĞRETİM TURİZM OKULU..

Bugün Türkiye nin birçok vakıf ve devlet üniversitelerinde açıköğretim metoduyla eğitim yapan fakülte ve yüksekokullar bulunmaktadır. Örneğin; Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi, Vakıf Üniversitelerinin Meslek Yüksekokulları gibi.

Türkiye de ilk özel Açıköğretim Turizm Okulu 1970 yılında Motelo adıyla İstanbul Beyazıt ta açılmıştır.
Motelo Açık öğretim Turizm Okulu nun 3 bölümü vardı: Önbüro Bölümü, Yiyecek ve İçecek Servisi Bölümü ve Otel Muhasebesi Bölümü.

Motelo, İsviçre Otelciler Birliği ile yaptığı anlaşma ile her yıl İsviçre ye 25 stajyer öğrencisini gönderiyordu. Ancak, 1973 yılında kat hizmetlerinde staj yapan bir öğrencinin müşterinin yatak odasından ziynet eşyalarını çalması üzerine İsviçre Otelciler Birliği, Motelo ile yapmış olduğu anlaşmayı iptal ederek öğrenciyi Türkiye ye derdest etmiştir. Böylelikle de zamanına göre Türkiye adına oldukça verimli ve önemli olan bu hareketlilik maalesef ki sona ermek durumunda kalmıştır. Sonuç olarak da bir öğrencinin hatası, bir okulun kapanmasına sebep olmuştur.

Sevgi ve saygılarımla,
Doç. Dr. Orhan Mesut SEZGİN
Gazi Üniversitesi Emekli Öğretim Üyesi

      |                              

Doç. Dr. Orhan SEZGİN
Turizm Yazarı
25 Mayıs 2013 Cumartesi
6246



 Yorumlar

Nilgün ATAR
Yazara Mesaj gönderin
MALTA'DAN GURURLANDIRAN İKİ ÖDÜLLE DÖNDÜK..

Kemal ŞENDİKİCİ
Yazara Mesaj gönderin
TURİST REHBERİNİN GÖZÜNDEN FOTOĞRAF TUTKUSU

Yusuf YAVUZ
Yazara Mesaj gönderin
300 DOLARLIK MERMER İÇİN 30 BİN AĞACI KESECEKLER!

Cem POLATOĞLU
Yazara Mesaj gönderin
SIRT ÇANTALI TURİST DAHA FAZLA HARCAMA YAPIYOR

Hüsnü GÜMÜŞ
Yazara Mesaj gönderin
AKDENİZ TURİZM FORUMU: MALTA

Serdar Taştanoğlu
Yazara Mesaj gönderin
PRİZREN KAHRAMANLARI II

Olay SALCAN
Yazara Mesaj gönderin
TAORMINA, SİCİLYA

Prof. Dr. Tuncay NEYİŞÇİ
Yazara Mesaj gönderin
ANTALYA'DA YAŞANAN FIRTINA VE HORTUM FELAKETİ

Uzm.Dr. Sinan İbiş
Yazara Mesaj gönderin
TUR OPERATÖRLERİ SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZMİN DEĞİŞİM ELÇİLERİ OLUYOR

Tüm Yazarlarımız
Koşe Yazıları RSS hizmeti




. . .