ISTANBUL TARİHİ MEZARLIKLARI -22

MUSTAFA DEVATİ TÜRBESİ ve HAZİRESİ

Üsküdar ın en çok ziyaret edilen önemli türbelerinden biri de Sultan tepe Mahallesi Selmanı pak caddesi üzerindeki Şeyh Mustafa Devati Hz. türbesidir. Devati Mustafa Efendi lakabıyla tanınan zat-ı muhterem bir Celveti tarikatı piridir. Celvetiyye tarikatı Aziz Mahmud Hüdâyî tarafından etkin ve yaygın bir tarikat haline getirilmiştir. Ancak Bursalı İsmail Hakkı Efendi ye göre hicrî sekizinci asırda yaşamış olan İbrahim Zahid-i Geylânî tarafından ortaya konulmuş bir tarikattır. Celvetiyye nin Halvetîlik ten ayrılan bir kol olduğu da belirtilmektedir. Nitekim Muhyiddin Üftade hazretlerinin Sümbül Sinan a ve Hüdayî nin de Nureddinzâde ile Kerîmüddin Halvetî gibi Halvetî şeyhlerine bağlı olması ve Hüdayî nin “bizim tarikimiz hem Halvetî hem de Celvetî dir '' demesi bunun delilidir. Mustafa Devati Hz. divit imalâtıyla meşgul olduğu veya bu işi meslek edinen bir ailede yetiştiği için “Devâtî '' ya da “Divitçi '' lakabıyla meşhur olmuştur.

Gençliğinde Üsküdar Hüdâyî Âsitânesi nde Aziz Mahmud Hüdayî nin yerine geçen halifesi Muk‘ad Ahmed Efendi ye intisap etti. Gayreti ve kabiliyetiyle tarikatta kısa sürede ilerledi ve şeyhi tarafından irşad için Kastamonu ya gönderildi. Ardından İstanbul a şeyhini ziyarete geldi, seyrü sülûkünü tamamlayıp hilâfet aldı. İrşad faaliyetine başlamadan önce ilme yönelerek bir âlimin yanında mülâzım oldu. Yedi yıl sonra imtihanı kazanıp 40 akçe maaşla bir medreseye müderris tayin edildi. 1061 (1651) yılında Molla Kestel Medresesi nde müderrisliğe başladı. Bir yıl kadar bu göreve devam etti. 1062-1067 (1652-1657) yılları arasında Üsküdar daki Vâlide Sultan Dârülhadisi nde Vânî Ali Efendi nin yerine müderrislik yaptı. Üç yıl bu görevde kaldıktan sonra vefat etti ve bugünkü türbesinin olduğu yere defnedildi.
Devati hazretlerinin şeyhi olduğu tekke bugün şeyh cami olarak ibadete açıktır. Caminin tam karşısında ise türbe bulunmaktadır. Yerinin durumuna göre altı yüzlü yaptırılan türbe, yığma taştan ahşap çatılı olarak İnşa edilmiştir. Türbenin ön yüzünde üç kitabe vardır. Kapı üzerindeki kitabe iki satır halinde hazırlanmış olup altındaki kitabenin methiyesidir:


Sultan Hamid Han ın ahd u hilafetinde
Hayr ile yad olunsun nam-ı celili daim
Bu turbe-i mu alla tecdiden oldu bünyad
Sıhhatle ömrü olsun şevketle şanı müzdad

İkinci kısım yedi satır halinde, on dört mısralı olarak hazırlanmıştır.

Pir Mahmud Hudayi hulefasından idi
Mustafa Şeyh Devati kim odur mürşid-i rah
Pek harab olmuşdu türbesinin her tarafı
İtdi tecdid ile imar anı bir ali-cah
İdi bir sahibetu l-hayr hulus ile anın
Medfen-i pakini yapdurmak içün atf-ı nigah
Zevci anın idi merhum Hüseyin Haki
Evvel olmuşdu anın meskeni de hak-i siyah
O hayr sahibesi Fatma Zehra Hanım
Gitdi ukbaya bu sal içre o dahi eyvah
Şimdi bu türbede medfünedir ol merhume
Seyahatiyle zünubun ide mağfur ilah
Car-ı yar ola şefi i anın ukbada Celal
Mesken itsün ana firdevs ü na imi Allah

Harab olan türbe, Hüseyin Haki Bey in eşi Fatma Zehra Hanım tarafından tamir edilmiştir. Kitabe de, 1896 tarihindeki vefatından sonra konmuştur. Şeyh Mustafa Devati Hz. türbesinde sekiz ahşap sanduka olup bunlardan altısının ismi bellidir. Üç sanduka birleşik olarak yapılmıştır. Bundan eşlerinin de yanlarında gömülü olduğu anlaşılmaktadır. 1067 Şevval (Temmuz 1657). Devati şeyh Mustafa Efendi, 1090 (1679) şeyh Devati Mustafa Efendi nin oğlu şeyh Mehmet Talib Efendi, 1097 (1685). Devati şeyh Mustafa Efendi nin torunu Devatizade şeyh Mustafa Efendi, 1314 (1897), şeyh Hasib Efendi, 1314 (1897), şeyh Hasib Efendi nin eşi. Necibe olabilir. 1325 (1907) ve Hüseyin Haki Bey in eşi Fatma Zehra Hanım.

Mustafa Devati Cami haziresindeki Osmanlı dönemi mezar taşları şu anda İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından restore edilmektedir. En kısa sürede onarılmasını ve okunan mezar taşları ile ilgili bir kitabın yayınlanmasını bekliyoruz. (devam edecek )

KAYNAKÇA:
Osman Gördebil, Devati Mustafa Efendi ve kurduğu iki Celveti tekkesi, Uluslar arası Üsküdar Sempozyumu 8, İstanbul 2014, s 80
Necdet Tosun, Devati Mustafa Efendi, TD Vakfı İslam İslâm Ansiklopedisi, erişim tarihi 18.02.2018,
https://islamansiklopedisi. org.tr/devati-mustafa-efendi

Mehmet Mermi Kaskan, Üsküdar Türbeleri, Şeyh Mustafa Efendi Türbesi, Yüzyıllar boyunca Üsküdar, Cilt II, İstanbul 2001, s 634
          |                              

Mahmut Ökçesiz
Profesyonel Turist Rehberi
19 Şubat 2018 Pazartesi
Mesaj Gönder 873



 Yorumlar

Yusuf YAVUZ
Yazara Mesaj gönderin
BAZEN TEK BİR YAPRAK YETER…

Hüsnü GÜMÜŞ
Yazara Mesaj gönderin
YETİŞKİNLER VE YETİŞENLER

Serdar Taştanoğlu
Yazara Mesaj gönderin
HOŞGELDİN BABACIĞIM II Yorum VAR !

Asil S. TUNÇER
Yazara Mesaj gönderin
SELANİK TÜRKLERİNDİ –II-

Şebnem Başdere ORMAN
Yazara Mesaj gönderin
ALMAN TURİZMİNDE DİJİTALLEŞME

Olay SALCAN
Yazara Mesaj gönderin
YOZGAT'TA BİR HAFTA SONU Yorum VAR !

Cem POLATOĞLU
Yazara Mesaj gönderin
SOSYAL MEDYADA TURK TURİZMİ

Nilgün ATAR
Yazara Mesaj gönderin
GAP YTK BAŞKANLIĞINA KADIN ADAY OLURSA...

Hikmet TOSUN
Yazara Mesaj gönderin
İNANÇ TURİZMİNDE SEYİT BİLAL İBRAHİM HAZİRESİ Yorum VAR !

Tüm Yazarlarımız
Koşe Yazıları RSS hizmeti


İslami Oteller
Otel Fiyatları


. . .