Yeni yazar, yeni yazı dizisi: Expat Nedir? Ne Değildir

Turizmhaberleri.com Ailesine Arjantin'den katılan genç yazarımız Nihan Atasayar Eşlisoy; son yıllarda sıkça karşımıza çıkan Expat kavramını en detaylı şekilde araştırdı. İşte Expat 1. Bölüm ve daha fazlası.. Keyifli okumalar

01 Nisan 2018 Pazar - Nihan Atasayar Eşlisoy-turizmhaberleri.com-Arjantin

EXPAT NEDİR, NE DEĞİLDİR
YAZI DİZİSİ-1

Expat nedir? Expat'ın Türkçe karşılığı var mıdır? Kime expat denir? Hepsinden önemlisi expat ne değildir?
Yeni bir yazı dizisiyle karşınızdayım. Bu yazıda son zamanlarda daha sıklıkla duyulmaya başlanan expat teriminin ne olduğunu masaya yatıracağız. Zira herkesten bir ses çıkıyor, kimisi “bildiğin mülteci işte“ derken kimisi de “aaa çok prestijli şey expatlık '' diyor. Peki biz kime inanalım, nasıl inanalım?

Biz eşimin Arjantin'e tayininin çıkması ile buraya taşındık. Yani eşim buradaki konumu dolayısıyla bir expat. Ben ise ilk kez buraya geldikten sonra expat kelimesiyle ilgili ciddi bir karmaşa olduğunu fark ettim.

Bu yarı-akademik denilebilecek yazı ciddi bir araştırma sürecinin sonucudur. Önce kelimenin sözlük anlamına bakacağız, sonra günümüzde iş dünyasında nasıl kullanıldığından bahsedip en sonda neden kafa karıştırdığını tartışacağız. Söylemeden de geçemeyeceğim, ben bu yazıyı yazmaktan çok büyük bir keyif aldım. Sizlerin de beğenerek okumanızı umuyorum.

Sözlüklerde Expat
Öncelikle expat kelimesi expatriate kelimesinin kısaltmasıdır. Şimdi ilk iş olarak; resmi kurumlar, sözlükler expatriate kelimesini nasıl ele almış ona bakacağız.
<> Türkçe açıklaması:
TDK'nın web sitesinde expat veya expariate kelimelerine rastlayamıyoruz. Tamamen yabancı sözcükler oldukları için şaşırtıcı değil tabi ki. Expat kelimesinin birebir Türkçe karşılığının ne olduğu ise muallakta. Çeşitli sözlüklerde göçmenden tutun sürgün edilmişe, mülteciden başka ülke vatandaşlığına geçmiş kişiye kadar farklı farklı açıklamalar bulunuyor. Oysa ki biraz derinlemesine bakıldığında bu sözcüklerin hepsi ortak noktaları olsa da birbirinden farklıdır. Dahası günümüzde plaza dilinde yer edinmiş expat kelimesiyle bunların hiçbiri kast edilmemektedir.
Kelime kökeni:
ETYMOLOGY: 18c: from Latin ex out of + patria native land.
ETİMOLOJİ: 18yy: Latince kökenli ex dışında + patria anavatan.
İngilizce kaynaklar:
İlk baktığım yer Oxford oldu. Açıklama ise tahmin ettiğimden çok daha kısa çıktı.
expatriate: a person who lives outside their native country.
expatriate: anavatanı dışında yaşayan kişi
Collins ve Macmillan da Oxford ile aynı açıklamayı sunarken Chambers biraz daha detaylı bir açıklamada bulunmuş.
expatriate: adj 1 living abroad, especially for a long but limited period. 2 exiled. noun a person living or working abroad. verb 1 to banish or exile. 2 to deprive someone of citizenship. expatriation noun.
expatriate: sıfat 1 özellikle uzun ve belirli bir süreliğine yurtdışında yaşayan kimse. 2 sürgün edilmiş. anavatanı dışında yaşayan kimse. fiil 1 defetmek veya sürgün etmek. 2 bir kişiyi vatandaşlıktan çıkarmak. expatriation isim.
Wikipedia açıklaması:
an expatriate (often shortened to expat) is a person temporarily or permanently residing in a country other than that of the person's upbringing.
bir expatriate (çoğunlukla expat olarak kısaltılır) yetiştiği ülkeden başka bir ülkede belli bir süreliğine veya kalıcı olarak ikamet eden kişidir.

Plazalarda Expat
Günümüzde, iş hayatında kullanılan '' expat '' terimi ise sözlüklerdekinden biraz farklı bir anlam kazanmış durumda. Hatta gördüğüm kadarıyla iş dünyasında kullanılan expat kelimesine yakın bir açıklama sadece Chambers tarafından yapılmış.
Expatriate; şirketi tarafından, belirli bir süreliğine, belli bir pozisyonda veya projede çalışmak üzere yurtdışına gönderilmiş çalışanlara denilir.
Expat pozisyonu uluslararası şirketlerde bulunur. Kişinin kalıcı olarak ikamet etmeyecek olması anahtar noktalardan biridir. Kalıcı ikamet durumu göçmenlik kapsamına girer. Expatların bir ülkedeki çalışma sürelerinin sona ermesini takiben rotasyona tabi tutulması sık görülen bir uygulamadır. Örnek verecek olursak:

Bir Türk şirketi olan Arçelik'in yurtdışında 6 tane ülkede daha faaliyetleri var, Romanya, Rusya, Çin, Güney Afrika, Tayland ve Pakistan. Diyelim ki Arçelik'in Rusya'da bir muhasebe müdürüne ihtiyacı oldu ve Rusya'dan birini işe almaktansa Türkiye'den işi hali hazırda bilen bir çalışanını göndermeyi uygun gördü. Arçelik'in İstanbul merkezinde muhasebe bölümünde çalışan Ali'nin bu işin altında kalkabileceğine karar verip Ali'yi Rusya'ya atadı.
Bu durumda Ali artık bir expattır.

Ali birkaç sene Rusya'da kaldıktan sonra rotasyona tabi tutulup Pakistan'a, Romanya'ya veya Çin'e gönderilebilir. Aynı şekilde tekrar Türkiye'deki merkeze çekilmesi de muhtemeldir.
Expat'ın iş dünyasındaki karşılığını araştırırken karşınıza çokça '' anavatanı dışına gönderilen '' vurgusu çıkacaktır. Ben bunu özellikle belirtmedim çünkü günümüzde işletme kitaplarında expatriate bir ana terim iken bazı alt kategorileri de vardır.
Expatriate denilince ilk aklımıza gelen genellikle Ali'nin durumudur. Oysa transpatriate ve inpatriateolarak adlandırılan iki kategori daha vardır. Yine örneklerle anlatalım:

Carolina, Almanya'da Mercedes'te çalışan bir İspanya vatandaşı olsun. Mercedes Carolina'yı 5 seneliğine Copenhag'daki ofisine göndermeye karar verdiği takdirde Carolina bir transpatriate olur. Çünkü bu durumda Alman şirket, Danimarka'ya üçüncü bir ülkenin vatandaşını (İspanya) gönderiyor.

Caner ise ABD'de Microsoft'ta çalışan bir Türk vatandaşı olsun. Caner Türkiyeli olmasına rağmen Amerika'da iş bulmuş ve orada çalışmaya başlamıştır. Eğer Microsoft Caner'i bir projede yer alması için bir yıl Türkiye'ye gönderirse, Caner bir inpatriate olur. Çünkü yabancı bir şirketin çalışanı olarak anavatanına gönderilmiştir.
Özetleyecek olursak; Ali, Carolina ve Caner birer expattır.
Bu konuyu açık ve örnekli yazmak istedim. Çünkü özellikle Caner'in durumu biraz kafa karıştırıcı olabiliyor ve genellikle expat olarak algılanmıyor. Carolina'nın durumu ise çok fazla karşılaşılan bir durum değil. Şirketlerin expat gönderirken uyması gereken birçok yasal süreç vardır, bu da üçüncü bir ülkenin devreye girmesiyle daha da karmaşıklaşır. Onun için Carolina örneğini özellikle Avrupa ülkelerinden seçtim çünkü genellikle vize sıkıntısı daha az yaşandığı için Avrupa'da görülen bir durumdur.
Karışıklık nerede doğuyor?
Peki expat konusu açıldığında neden bir sürü tartışma ortaya çıkıyor?

Expatriate kelimesinin ayrımcı ve ırkçı bir yaklaşım olduğunu düşünen bir kesim var. Bu insanlara göre başka ülkelere giden Amerika ve Avrupalılara expat denirken doğudan batıya giden Hindistanlı veya Pakistanlı insanlara göçmen hatta mülteci muamelesi yapılıyor.

Ben bu görüşe çok katılmıyorum. Çünkü Türkiye'de birçok zaman Hindistan ve Pakistan'la aynı kefeye konan bir ülke olmasına rağmen, benim eşim burada expat olarak kabul edilebiliyor. Öte yandan bu yönde bir önyargı olduğu inkar edilemez. Expat olmadığı halde batılı ülkelerin vatandaşı olduğu için kendini expat olarak lanse eden insanların var olduğu da ne yazık ki doğru. Nitekim expatriate konumu gerçekten prestijli bir konumdur. Şirketler göndereceği kişiyi genellikle ince eleyip sık dokuyarak seçerler.

İkinci bir karışıklık noktası ise yurtdışına gönderilen işçi kesimiyle ilgili. Özellikle inşaat sektöründe yurtdışına gönderilen taşeron işçiler aslında tanım olarak expatlığa uyuyorlar. Ancak expatlığın tanımlarda birebir yer almayan yanlarıyla bu iki kesim birbirinden haksızca denebilecek şekilde ayrılıyor.

Yukarıda örneklerini verdiğimiz Ali, Carolina, Caner gibi expatların en büyük farkı aldıklar maaştır. Bir şirket için expat göndermek aslen kolay bir şey değildir. Expatlar şirketlere oldukça pahalıya mal olur. Öncelikle bir expatın maaşı zaten oldukça yüksektir. Bunun yanı sıra birçok şirket göndereceği expatın gittiği yerde hayatını kolay kurabilmesi için ev ve aile yardımlarında bulunur, yasal belgeleriyle uğraşır, oturma ve çalışma izinlerini alır. Buna karşılık olarak expatın sorumluluğu da büyüktür. Şirketin bütün masrafına karşılık iyi performans göstermesi beklenir.

Yurtdışına işçi gönderilen insanlara ise ne yazık ki bu tarz yardımların hiçbiri yapılmaz. Maaşları ise zaten malumdur. Buradaki farkı ise genellikle eğitim seviyesi gibi koşullardan öte gelir. Bu koşullar expatriate teriminin karşılığında birebir yer almasa da ortaya böyle bir fark çıkar. Sonuç olarak, şirketi tarafından, kısıtlı bir süreliğine, belli bir pozisyonda veya projede çalışmak üzere yurtdışına gönderilmiş işçiler, tanım gereği expat olmanın koşullarını sağlasa da böyle adlandırılmamaktadırlar.
DEVAM EDECEK
kaynak: www.tersmevsim.com

Kaynak: turizmhaberleri.com

                Google+ paylaş               
YENİ YAZAR, YENİ YAZI DİZİSİ: EXPAT NEDİR? NE DEĞİLDİR
          
Günün Haber Başlıkları



 Yorumlar

Benzer Haberler :
     MEHMET ULUSOY'DAN BALKAN İNCELEMELERİ DİZİSİ
     İZMİR KENT VE ESTETİK KOMİSYONU'YLA YENİ BİR DÖNEM
     TÜRKİYE ORKİDELERİNİ NEDEN KORUYAMIYOR?
     AKDENİZ'DEKİ TROPİK FIRTINALAR YENİ Mİ, DEVAM EDECEK Mİ
     DİYARBAKIR TURİZMİNE ALTIN ELMA İLE YENİ BİR SAYFA
xxxxxxxxxxxxxxxxxxx